Ada, Junior i Pirat

Tego komiksu nie zdejmuję z półki, ale właśnie go na nią kładę. Ponieważ mam go w rękach i jestem świeżo po lekturze pomyślałem, iż mogę napisać o nim kilka słów.

W moich zainteresowaniach komiksem jestem bardzo eklektyczny. Dlatego staram się zapoznać z każdą dostępną publikacją pojawiającą się na polskim rynku. Szczególnie interesują mnie prace polskich twórców. Nie oznacza to tego, że każda z nich wyląduje w mojej kolekcji. To zakończyło się już kilka lat temu.

Jest tajemnicą poliszynela, że polski rynek komiksowy jest bardzo mały. Dlatego interesujące jest to, w jaki sposób zainteresowanie komiksem jest rozbudzane wśród czytelników. Szczególnie chodzi o tych najmłodszych, którzy w przyszłości mogą zasilić szeregi tak zwanych „komiksiarzy”, tj. osób czytających, zbierających, tworzących komiksy. Mając to na uwadze, w kioskach i „sieciówkach” prasowych przeglądam również półki z prasą adresowaną do najmłodszych czytelników.

Magazynem nie komiksowym od lat wykorzystującym komiks jest dwutygodnik „Kumpel”. Jego wydawca (Agencja Wydawnicza Aga Press) przedstawia go jako „pismo przeznaczone dla uczniów początkowych klas szkoły podstawowej”, które „realizuje cele kształcenia zintegrowango”, i które „poprzez zabawę tłumaczy zasady ortografii, gramatyki, matematyki”. Komiks stanowi jeden z głównych elementów tego magazynu.

Z wydawcą pisma współpracuje kilkoro grafików. Jednym z nich jest Hubert Ronek. Począwszy od roku 2008 regularnie dostarcza on odcinki serii „Ada, Junior i Pirat” rysowane do scenariusza Magdy Maciak. Pomimo tego, iż dostosował ją do potrzeb młodego odbiorcy oraz do profilu magazynu, jego charakterystycznej kreski trudno byłoby nie rozpoznać osobom znającym inne prace Huberta (w tym, nieskromnie przypomnę, pierwszy tom „Krainy Herzoga” wydany przez „Studio Domino” Sp. z o.o.).

Komiks porusza tematykę aktualną i bliską młodemu czytelnikowi (dom, rodzeństwo, szkoła, rówieśnicy, zwierzęta). Osoby tytułowych bohaterów oraz toczące się w tle ich życie rodzinne i szkolne łączą odcinki w serię. Jednak głównym zadaniem komiksu jest przekazywanie młodym czytelnikom treści wychowawczych, moralizatorskich i edukacyjnych. Oczekiwany przez wydawcę przekaz jest profesjonalnie realizowany przez autorów komiksu. Każdy z odcinków koncentruje się na innej sprawie, dlatego w ramach narzuconego sobie kronikarskiego obowiązku ograniczyłem się do zakupu kilku sporadycznych egzemplarzy magazynu.

W grudniu 2013, Hubert Ronek własnym sumptem wydał portfolio zbierające wszystkie, dotychczas opublikowane odcinki komiksu. Jest to pieczołowicie przygotowany, pięknie wydrukowany i oprawiony album. Muszę przyznać, że zebranie wszystkich odcinków powstałego komiksu w jeden 222-stronicowy wolumin było dobrym pomysłem. Dokumentuje on wykonanie dobrej, komiksowej pracy u podstaw.

Hm …
”samochwała w kącie stała
i wciąż tak opowiadała…”
… cieszy mnie to, że stałem się posiadaczem jednego z nielicznych (28 sztuk) egzemplarzy tej publikacji.

Ps.
Więcej na temat tego komiksu znajdziecie tutaj http://mundialman.blogspot.com/2014/01/24-x-224-hc.html

Illustrated Classics

Przez pierwszy rok (około 1966) mojego świadomego zainteresowania tym medium i zbierania dostępnych publikacji, wobec przedmiotu mojej fascynacji stosowałem słowo będące w użyciu wśród nas ośmio- i dziewięciolatków. Wszyscy czytaliśmy i zbieraliśmy „klasikery”.

Słowo, które w tamtym czasie nie występowało w moich kolegów i moim słowniku, pojawiło się w nim za sprawą mojej starszej ode mnie o dwa lata kuzynki. Słowem tym było „komiks”.

A czym był „klasiker”? To słowo pojawiło się w Polsce w drugiej połowie lat 60-tych XX wieku. To wtedy wiele polskich drukarni rozpoczęło realizację zamówień składanych u nich przez wydawców komiksów z praktycznie całej Europy Zachodniej. Były to głównie komiksy zeszytowe stanowiące przede wszystkim przedruki komiksów z rynku amerykańskiego. Serią dominującą była „Classics Illustrated”. To zeszyty z tej serii w największych ilościach „wyciekały” z drukarń i trafiały do rąk miłośników opowieści rysunkowych. Dominowały wersje niemieckie (Illustrierte Klassiker), norweskie (Illustrerte Klassikere), szwedzkie (Illustrerade Klassiker), duńskie (Illustrerede Klassikere). Wszystkie miały jeden wspólny element okładki. Było nim słowo „klasycy” (lub, w zależności od języka, „klasyka”), które w tych wersjach językowych jest niemal identyczne i stanowi źródłosłów dla „klasikera”, który przez pewien czas funkcjonował w Polsce na równi z „komiksem”. Dla wielu, „klasiker” nadal stanowi synonim zachodniego komiksu drukowanego w polskich drukarniach w latach 60-tych i 70-tych.

Seria „Ilustrowana klasyka” została wykreowana w roku 1941 przez Alberta Lewisa Kantera dla Elliot Publishing Company, która w roku 1942 przeistoczyła się w Gilberton Publications Company. Na przestrzeni lat 1941-1971 zostało wydanych 169 zeszytów. Seria została wyeksportowana do wielu krajów. Przy czym, występują różnice pomiędzy wydaniami amerykańskimi a europejskimi. Różnice te dotyczą głównie kolejności publikacji poszczególnych zeszytów, ale również grafik pojawiających się na niektórych okładkach. Dodatkowo, np. w Wielkiej Brytanii i krajach skandynawskich, opublikowano tytuły, które nigdy nie ukazały się w USA.

Kanter uważał, że nowe medium jakim wtedy był komiks może z powodzeniem być wykorzystane dla propagowania literatury pięknej wśród młodych i niechętnych czytelników. W latach 60-tych i 70-tych, w Polsce sytuacja była inna niż w USA. W czasach gdy książka, pomimo nakładów wyższych od większości obecnych, była produktem deficytowym, dobra powieść była przedmiotem poszukiwań, również przez młodzież. Nie pamiętam, aby ktoś specjalnie musiał namawiać nas do czytania książek. No… chyba, że były to jakieś nudne (według nas) lektury szkolne. Oprócz polskich klasyków (np. Henryk Sienkiewicz, Józef Ignacy Kraszewski), zaczytywaliśmy się powieściami Juliusa Verne, Herberta George Wellsa, Roberta Louisa Stevensona, Marka Twaina, Waltera Scotta, Daniela Defoe, Jamesa Penimore Coopera, Jonathana Swifta, Rudyarda Kiplinga … Z lektur narzuconych programem szkolnym, zapoznaliśmy się z twórczością Harriet Beecher Stowe, Homera, Charlesa Dickensa, Williama Shakespeare’a, Victora Hugo, Miguela de Servantesa …. . Do tego należy dodać telewizję, w której raczej regularnie prezentowano filmy wyprodukowane na podstawie światowych klasyków literatury. W momencie, gdy zaczęły pojawiać się „klasikery”, większość z ich tytułów była bardzo dobrze znana polskim czytelnikom. Z tego powodu nikomu nie przeszkadzało to, że dymki zawierały teksty pisane w mało lub w całkowicie niezrozumiałych językach. My i tak bardzo dobrze wiedzieliśmy o co w nich chodzi. Mieliśmy w rękach graficzne uzupełnienie przeczytanych, lubianych i (często) posiadanych książek.

Jakość grafik i komiksowej narracji była w tej serii zróżnicowana. Wśród wielu poprawnych graficznie adaptacji znajdowały się również wydania mierne ale także perełki prezentujące nowatorskie w tamtym czasie podejście do rysunku. Charakterystyczne dla tej serii były malowane okładki. Często stanowiły one najważniejszy bodziec w momencie podejmowania decyzji „chcę to mieć”.

W pierwszej połowie XX wieku, większość wydawców komiksów nie zamieszczała w swoich publikacjach nazwisk ich twórców. Dopiero z późniejszych opracowań i tekstów możemy dowiedzieć się o tym, kto narysował dany komiks. Wśród, wtedy anonimowych, artystów współtworzących serię byli: Jack Abel, Stephen Addeo, Matt Baker, Dik Browne, Lou Cameron, Sid Check, L.B. Cole, Reed Crandall, George Evans, Denis Gifford, Graham Ingels, Henry C. Kiefer, Alex Blum, Everett Raymond Kinstler, Jack Kirby, Roy Krenkel, Gray Morrow, Joe Orlando, Norman Nodel, Rudolph Palais, Norman Saunders, John Severin, Joe Sinnott, Angelo Torres, Al Williamson and George Woodbridge.
Jest na tej liście kilka nazwisk, dla których warto pamiętać o tej serii.

Laurel and Hardy

Mając kilka, kilkanaście lat uwielbiałem niedzielne telewizyjne spotkania w “Starym kinie”. Szczególnie czekałem na to, by prowadzący ten program Stanisław Janicki przedstawił kolejne klasyki komedii. Bawiły mnie filmy z Buster Keetonem i Haroldem Lloydem. Podczas oglądania slapstickowych wyczynów Charliego Chaplina, ze śmiechu bolał mnie brzuch. Rozwalały mnie gagi i skecze Braci Marx. Jednak największą sympatią darzyłem wtedy i darzę nadal Flipa i Flapa.

Wykreowany przez Arthura Stanleya Jeffersona (StanLaurel) i Norvella Hardyego (Oliver Hardy) duet przyjaciół był znany niemal na całym świecie jako Laurel & Hardy (w krajach anglojęzycznych), Gog og Gokke (w Danii), Hellan och Halvan (w Szwecji), Stanio i Olio (w krajach byłej Jugosławii), El Gordo y el Flaco (w Hiszpanii), Ohukainen ja Pasukainen (w Finlandii), Dick und Doof (w Niemczech), Hondroz kai Lignoz (w Grecji), Flip i Flap (w Polsce) …

Z kilku powstałych komiksowych adaptacji przygód Flipa i Flapa najbardziej znana jest seria firmowana przez Larry Harmona. To właśnie te komiksy były w latach 60/70-tych XX wieku wydawane we wszystkich wyżej wspomnianych krajach. Wszystkich, za wyjątkiem Polski. Paradoksalnie, większość z nich była drukowana w polskich drukarniach. To właśnie z tych drukarni do polskich miłośników opowieści obrazkowych wyciekała strużka komiksów. Do naszych rąk trafiały zeszyty w różnych wersjach językowych. Jednak w przypadku Flipa i Flapa nie miało to większego znaczenia. Rysunkowa narracja tych komiksów pozwala na bezbłędne zrozumienie przedstawianych gagów, niezależnie od języka używanego w dymkach.

Ponieważ bardzo lubię Flipa i Flapa, na przestrzeni lat, trafiły w moje ręce różne memorabilia z nimi związane. W pierwszej kolejności były to komiksy. Potem fotosy zakupione w szczecińskim Fotoplastykonie. Następnie taśmy VHS i płyty DVD z filmami. Niedawno natrafiłem na publikację zatytułowaną „Another Fine Mess! Verbal And Visual Gems from The Crazy World of Laurel And Hardy”. Jest to wydany w roku 1975 przez Darien House Inc. album zawierający sekwencje stopklatek z pięciu filmów: „Going Bye-Bye!”, „Swiss Miss”, „The Music Box”, „Towed In a Hole” i „Busy Bodies”. Zdjęcia są sporadycznnie okraszone dialogami. To sprawia wrażenie oglądania foto-komiksu.